Strona główna | RynekZero odpadów - droga do przyszłości

Zero odpadów - droga do przyszłości

Zero waste, czyli zero odpadów, bezśmieciowa gospodarka – to nie tylko pełna optymizmu wizja przyszłości, ale przede wszystkim koncepcja ochrony środowiska, której podstawą są innowacyjne rozwiązania ekologiczne i ekonomiczne. Filozofia zero waste na poziomie poszczególnych państw, czy nawet całej Unii Europejskiej ściśle łączy się również z zagadnieniem gospodarki obiegowej (circular economy). Wdrożenie tej filozofii wiąże się więc z ewolucją całego łańcucha dostaw
– od produkcji, po konsumpcję – oraz z budowaniem systemu gospodarki odpadami w oparciu o solidną edukację w wielu dziedzinach.
Fot. Interseroh

Jak zatem możemy dotrzeć do – magicznej wręcz liczby – zera opadów, jeśli dziś statystyczny Polak produkuje rocznie 320 kg odpadów1 (a nie ma w tej sumie wagi odpadów powstałych przy produkcji tego, co skonsumował), zaś poziom recyklingu wynosi dla Polski zaledwie 41,38%2? Przede wszystkim trzeba wyruszyć w drogę. A droga ta jest niełatwa, wymaga bowiem działań na każdym polu: zapobiegania tworzeniu opadów, świadomej konsumpcji, a wreszcie na polu zwiększania skali recyklingu wszelkich surowców, nie tylko tych, których przetwarzanie sprawia dziś najmniej kłopotów, jak szkło, czy aluminium.

Warto, ruszając w tę drogę, poszukać mentorów – krajów, które od lat wprawiają się w systemie zero waste, osiągając w tym zakresie sukcesy. Jednym z takich przykładów są Niemcy. Recykling samych tylko opakowań przynosi tam niesamowite rezultaty nawet w przypadku problematycznych tworzyw sztucznych – w 2013 roku 42% wszystkich odpadów z tworzyw sztucznych poddano recyklingowi materialnemu w celu wykorzystania do produkcji. Szacuje się, że recykling odpadów w Niemczech zastępuje rocznie import surowców o wartości prawie 20 miliardów euro!3 Aby jednak osiągnąć takie wyniki potrzebne są rozwiązania systemowe. 

Innowacyjne podejście do produkcji opakowań
W tym zakresie wiele zależy od producentów. Aby dążyć do zamykania obiegu surowców – jednego z kluczowych działań w ramach circular economy – powinni oni już na etapie projektowania produktów i opakowań, zmierzać do zmniejszenia ilości zużywanych surowców, sięgać po możliwie jednorodne materiałowo opakowania, czy zakładać wykorzystanie surowców wtórnych w produkcji. W tym nurcie mieści się poszukiwanie nowoczesnych opakowań (np.: jadalnych) oraz upcykling (wykorzystanie odpadów do produkcji nowych produktów, jak choćby jezdnie z plastiku zamiast asfaltu, tzw. Plastic Road w Rotterdamie).

Wciąż jednak najważniejszy jest recykling, który zdaniem dr inż. Hartmuta Pflauma, Dyrektora Działu Zarządzania Zasobami i Innowacyjnością Instytutu Fraunhofer UMSICHT, ma przewagę, bo wykorzystanie surowców wtórnych pozwala ograniczyć wydobycie i wykorzystywanie surowców pierwotnych, zaś tzw. „łańcuch wstępny“, czyli dostarczenie  przygotowanie dla produkcji w przypadku surowców wtórnych jest zdecydowanie krótszy, gdyż dzięki recyklingowi, przemysł tworzy z zasobów materiałów już istniejących w obiegu gospodarczym – odpowiednio mniej surowców pierwotnych potrzebne jest do wydobycia, produkcji i logistyki.


Fot. Interseroh

Efektywny system zbiórki i segregacji
Powszechne i oparte na dyscyplinie sortowanie odpadów przynosi imponujące rezultaty. Widać to na przykładzie klasyków recyklingu, takich jak szkło, jak również w efektywnym systemie zbiórki.
Niemal wszystkie niemieckie gospodarstwa domowe uczestniczą w systemie segregacji szkła przeznaczonego do recyklingu, a na terenie całego kraju ustawionych jest 250 000 kontenerów na szkło, co pokazuje szeroką skalę segregacji tego typu odpadów. Rezultat? W każdej nowej butelce znajduje się średnio około 60% szkła z recyklingu, a w przypadku butelek z zielonego szkła, odsetek ten jest znacznie wyższy.

Równie skutecznie selekcjonuje się opakowania z tworzyw sztucznych. Trafiają one wprawdzie do tych samych kontenerów, co opakowania z materiałów kompozytowych, blachy, czy aluminium, a w niektórych regionach produkty wykonane z jednakowych materiałów, jak np. plastikowe zabawki czy metalowe garnki wrzucane są do kosza razem z opakowaniami, jednak dzięki innowacyjnym technologiom (nowoczesne urządzenia do strącania, dysze powietrzne i skanery), różne typy odpadów można oddzielić już w sortowni.

Wysoka świadomość przedsiębiorców i konsumentów
Coraz więcej producentów traktuje zmiany cen energii i surowców, jako ryzyko biznesowe i dlatego w swojej produkcji sięga po materiały pochodzące z recyklingu. Dzięki zbiórce materiałów w gospodarstwach domowych oraz odpadom przemysłowym, można zapewnić zrównoważone zapatrzenie w surowce bazując na stałych cenach.

Aby zagwarantować czyste i dobre gatunkowo surowce, stosuje się m.in. urban mining. Podczas gdy przemysłowe odpady segregowane są już według rodzaju i jakości materiału odpady z opakowań wykorzystywanych przez prywatnych użytkowników końcowych oraz ze zbiórek komercyjnych, trafiają w pierwszej kolejności do sortowni. Tam różne rodzaje materiałów są starannie oddzielane od siebie przy użyciu nowoczesnej technologii.

Współpraca
Na całym świecie w obiegu znajdują się zasoby surowców wystarczające do długoterminowego zaopatrzenia przemysłu wytwórczego w niezbędne materiały, a firmy dysponują możliwościami wykorzystania tych surowców w sposób efektywny zarówno pod względem energetycznym, jak i gospodarki zasobami. Kluczem do globalnego sukcesu jest współpraca na wielu poziomach, przekonują Eric i Axel Schweitzer z ALBA Group: Dzięki kooperacji wykraczającej poza pojedyncze branże czy kraje, można zapewnić transfer nowoczesnych technologii dotyczących obiegu surowców oraz know-how związanego z infrastrukturą recyklingu, a także całkowicie zamykać obiegi surowców.

Efektywne wykorzystanie surowców odciąża środowisko i jednocześnie wzmacnia potęgę gospodarczą danego regionu, co wyraźnie widać na przykładzie naszych zachodnich sąsiadów. Parlament Europejski szacuje, że wzrost produkcji surowców w ramach recyklingu o 30% spowodowałby powstanie do 2 milionów nowych miejsc pracy na obszarze Unii Europejskiej do 2030 roku – jak duży kawałek tego tortu przypadnie Polsce, zależy także od nas.

Przypisy:
  1. Dane za „Ekspercki przegląd CSR. Foresight CSR” nr 2/2015, s. 3, wyd. Go Responsible, http://goresponsible.pl/?page_id=1116.
  2. Dane za „Porównanie systemów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych – kto jest europejskim prymusem?”, s. 3, wyd. INTERSEROH Organizacja Odzysku Opakowań S.A., 2015.
  3. Dane za: „resources SAVED by recycling”, s. 4, wyd. ALBA Group plc & Co. KG, 2015.

Anna Grom
Członek Zarządu
INTERSEROH
Organizacja Odzysku Opakowań S.A.


Nowoczesna Gospodarka Odpadami 1-2/2016
DODAJ KOMENTARZ
Wymagane: Zaloguj się aby dodać komentarz > Zaloguj się
TEMAT MIESIĄCA
Uszczelniacze do opon OKO

Coraz więcej firm przekonuje się, że produkty do uszczelniania opon pozwalają oszczędzić czas oraz zwiększają bezpieczeństwo na drodze. Biorąc pod uwagę miejsce (a raczej jego brak) na koło zapasowe, stosowanie uszczelniaczy pozwala kontynuować jazdę nawet po wielokrotnym przebiciu opony, zwiększając samą ładowność pojazdu. Czytaj więcej
RAPORTY I ZESTAWIENIA